Ιστορία

Η ιστορία του χωριού μας ξεκινάει, πριν πολλά χρόνια, από την πρώτη κιόλας καταγραφή στοιχείων για την ευρύτερη περιοχή. Το ίδιο ισχύει και για το όνομα του χωριού μας "Γαρδίκι" (πρόκειται για σλάβικη λέξη από το Γαρδ., που με την παραφθορά ονομάσθηκε Γαρδίκι). Σύμφωνα με μία εκδοχή, η παραπάνω λέξη σημαίνει άνυδρο μέρος και, σύμφωνα με μια άλλη, οχυρωμένη πόλη. Το Γαρδίκι έχει και δυο άλλους συνοικισμούς τη Λέκουφα (Σλάβικη λέξη και σημαίνει μέρος με νερό) και τη Μέλισσα (Θανάτικα, που πήρε το όνομα από επίθετα χωριανών). Το χωριό μας, για κάποια χρόνια, είχε μετονομαστεί σε Αγ. Γεώργιο και ο συνοικισμός Λέκουφα σε Πέραμα. Ύστερα, όμως, από ενέργειες των χωριανών, το Γαρδίκι απέκτησε πάλι τις πρωταρχικές του ονομασίες.

Αυτός ο τόπος, όντας ένα από τα χωριά της Μουργκάνας, κοντά στα Ελληνοαλβανικά σύνορα, βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του Δήμου Φιλιατών της Θεσπρωτίας και διασχίζεται από τον ποταμό Λαγκάβιτσα (παραπόταμος του Καλαμά) από τον οποίο αρδεύεται ολόκληρη η περιοχή και την Τουρίτσα, ένα ξεροπόταμο.

Το Γαρδίκι έχει λιγοστούς κατοίκους και διάσπαρτους συνοικισμούς, διότι οι κάτοικοι του έχτιζαν τα σπίτια κοντά στα χωράφια τους για να μπορούν να θρέψουν τις οικογένειες τους και σε μέρη, όπου δε τους εντόπιζαν οι Τούρκοι. Έτσι, δημιουργούνταν μαχαλάδες (αλλού με πέντε σπίτια, αλλού με δέκα) και κάθε μαχαλάς ήταν ανεξάρτητος. Το Γαρδίκι όμως, ως το κυρίως χωριό, διέθετε σχολείο και εκκλησία. Επίσης, εφοδιαζόταν με νερό (επειδή βρισκόταν σε οροπέδιο κι όχι κοντά σε ποτάμι) από πηγάδια και από δύο πηγές: Αυτή της Γλύφας (κοντά στον ερειπωμένο ναό της Αγ. Βαρβάρας) και του Βασίλη Τάσση (κοντά στο πουρνάρι του Καπέλου). Η Λέκουφα από τη βρύση Γουρίτσα, η οποία πρόσφατα αναστηλώθηκε από τον πολιτιστικό σύλλογο του χωριού μας (9-9-2010) και τα Θανάτικα (Μέλισσα) από τη βρύση του Αγ. Γεωργίου. Οι δυο παραπάνω συνοικισμοί βρίσκονται πολύ κοντά στο ποτάμι και τον κάμπο, ενώ το Γαρδίκι μακριά. Το Χωριό μας έχει, επίσης, και μεγάλη ιστορία, διότι διαθέτει αρχαιολογικό χώρο, με την ονομασία (Πύργος ), ο οποίος χρονολογείται από την εποχή του Πύρρου, Βασιλιά της Ηπείρου περίπου 270 Π.Χ.

Εκεί λοιπόν, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν χτισμένος ένας πύργος, κυβερνούμενος από τη Βασίλισσα Μονοβύζα. Η τελευταία είχε ένα γιο, ο οποίος γυρνώντας από μία μάχη, δέχτηκε επίθεση από ληστές και σκοτώθηκε στον κάμπο, κάτω από τον πύργο. Όταν πληροφορήθηκε η Βασίλισσα το δυσάρεστο γεγονός, ρώτησε σε ποιο σημείο έχασε τη ζωή του ο γιος της. Κι όταν οι φρουροί τής απήντησαν ότι σκοτώθηκε στον κάμπο, τότε εκείνη αναφώνησε: « Μαυρόκαμπος να γίνει ». Μια ονομασία, η οποία επικρατεί έως και σήμερα.

Το παραπάνω κάστρο ήταν τοποθετημένο σε ύψωμα, ώστε να μπορεί να επικοινωνεί και με τα υπόλοιπα κάστρα, τα οποία με τη σειρά τους επικοινωνούσαν μεταξύ τους με αναμμένες δάδες ή άλλα μέσα, διαθέσιμα εκείνη την εποχή.

Διέθετε μία είσοδο στη βόρεια πλευρά, προς το χωριό Γαρδίκι, διότι ήταν αδύνατον, λόγω του υψομέτρου του, να έχει εισόδους και από τις άλλες πλευρές. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση, το κάστρο "έπεσε" εξαιτίας της έλλειψης νερού. Αυτό, δηλαδή, εφοδιαζόταν με νερό, υπογείως, από μία πηγή με πήλινους σωλήνες. Οι εχθροί, όμως, μη βρίσκοντας τρωτό σημείο, άφησαν διψασμένα τα άλογα κι αυτά, έχοντας την αίσθηση να ανιχνεύουν το νερό, εντόπισαν το σημείο από όπου περνούσαν οι σωλήνες. Έτσι έσκαψαν κι έκοψαν την ύδρευση προς το κάστρο, με αποτέλεσμα αυτό να παραδοθεί στον εχθρό.

Σήμερα, από τον πύργο του κάστρου διασώζονται μόνο ερείπια από τα πεσμένα τείχη του. Ωστόσο, η θέα από αυτό είναι υπέροχη! Μπορεί ο κάθε επισκέπτης να απολαύσει την καταπληκτική και πανοραμική θέα, με μεγάλο αγνάντι προς το φαράγγι, τον κάμπο, το χωριό μας και τα υπόλοιπα γειτονικά χωριά.